Recensie: Beethoven – nieuwe onthullingen

Over Beethoven is genoeg geschreven. Zou je zeggen. Maar Beethoven-onderzoekers blijven nieuwe ontdekkingen doen, die leiden tot nieuwe inzichten, en dus ook tot nieuwe onthullingen. En voor een anekdote-jager als ondergetekende zijn dit leuke boeken om door te spitten, met deels bekend, maar ook onbekend materiaal dat steeds weer nieuw licht werpt op die fascinerende componisten. Overigens, zo recent is dit boekje ook al niet meer, dus wie weet is een aantal feiten ook al weer ingehaald door nieuw onderzoek. Maar goed, het is leuk om te lezen dat ‘Für Elise’ eigenlijk für Thérèse was gecomponeerd, en hoe dat zo kon gebeuren. Of hoe Beethoven met zijn verschillende soorten schetsboeken werkte, en hoe deze uitmondden in zijn uiteindelijke composities. En hoe één van die schetsbladen in Den Haag ligt, en de aanzet werd voor een cruciaal werk in Beethovens oeuvre. De 13 korte leesbare verhalen geven een prachtig inkijkje in het dagelijkse leven en werken van een van die componisten die door velen tot godheid is verheven, dat maakt de aanschaf er van meer dan waard. =&0=& Jos van der Zanden Uitgeversmaatschappij Haarlem – Holland 1993

Recensie: ‘Muziek onweerstaanbaar als de zee’

Ik was meteen onder de indruk van de schrijfstijl van Emanuel Overbeeke in deze biografie over Claude Debussy.  Hoewel het boek in grote lijnen de levensloop van Debussy volgt, van de wieg tot het graf zullen we maar zeggen, heb je nergens het gevoel gevangen te zitten in een vooral chronologisch perspectief. Dat doet Overbeeke vooral door deze chronologie knap te vermengen en te kleuren met andere perspectieven, net als in de impressionistische schilderkunst waar Debussy zo vaak mee verbonden wordt. (Laat het de man zelf niet horen, want Debussy bestreed zelf te vuur en te zwaard dat hij een impressionist zou zijn, om redenen die in deze biografie helder uitgelegd worden). Eén van die boeiende perspectieven die zich met de jaartallen vermengen zijn bijvoorbeeld de uitgebreide beschrijvingen van de ‘kringen’ waarin Debussy zich zo graag ophield, de soirees (Les Mardis) rond de dichter Mallarmé. Deze schilderen heel doeltreffend het decor van de tijd waarin Debussy leefde, maar komt door de kwaliteit van de beschrijving haast los te staan van de hoofdpersoon van het boek. Daarin zien we Debussy zich ontwikkelen van een zoekende (maar compromisloze) jongeman tot een componist die in de laatste fasen van zijn leven met grote en moeizaam verworven trefzekerheid werken componeerde die van ongelooflijk grote betekenis zijn gebleken voor de 20ste eeuwse muziek. lees verder >>

Landons Mozart

Wolfgang Amadeus MozartWie zich in Wolfgang Amadeus Mozart wil verdiepen kan eigenlijk niet om het werk van H.C. Robbins Landon heen. Zijn belangrijkste Mozartbiografie (hij schreef nog wat aanvullende boekjes) draagt als titel simpelweg de naam van de componist, met als ondertitel ‘Volledig overzicht van zijn leven en werk’. Dat laatste is voor iedere biografie, hoe gedegen ook, een vrijpostig statement; er zullen altijd feiten blijven opduiken waardoor de inzichten aangaande leven en werk van iemand weer veranderen.
Verwacht geen roman. Verwacht geen geromantiseerd beeld van een componist die, wat levensloop en vooral levenseinde betreft, zeer tot de verbeelding spreekt. Mozart het wonderkind, Mozart de jolige jongen, Mozart die door vergiftiging voortijdig aan zijn einde kwam, Mozart die door duistere machinaties op zijn sterfbed nog zijn eigen requiem lag te componeren.
Het boek beschrijft in verschillende hoofdstukken aspecten die Mozarts leven vormden. lees verder >>

In de Spiegel van zijn Tijd

Soms is onze plek in de geschiedenis niet erg benijdenswaardig. Je kunt als liefhebber van klassieke muziek, en als bewonderaar van de componisten die die muziek creëerden alleen maar terugblikken de geschiedenis in. Als we meer willen weten zijn we afhankelijk van biografieën, analyses en commentaren. Heel interessant, zeker als de biograaf of wetenschapper dingen weet te vertellen en verbanden weet te leggen waar je zelf nooit op had kunnen komen.
Citaten, ook in een biografie, zijn van onschatbare betekenis. Ze geven ons een (zo min mogelijk) gefilterd en geïnterpreteerd beeld van iemand; een soort observatie uit de eerste hand, die het zelfs zonder contextuele duiding zou kunnen stellen.
De boekjes van ‘In de Spiegel van zijn Tijd’ (uitgeverij J.H. Gottmer) bewijzen op die manier hun waarde. Ieder exemplaar is gewijd aan één componist, die min of meer chronologisch in beeld gebracht wordt aan de hand van citaten van tijdgenoten. Uitspraken van familie, vrienden en collega’s zijn bij elkaar geplaatst en geven de hoofdpersoon een diepte en detail die je op een andere manier niet bereikt. De samenstellers hebben zich redactioneel beperkt tot enige uitleg over de personen die aan het woord zijn, en welke relatie ze hadden tot de componist. Voor zover ik weet zijn ze te krijgen van Berlioz, Mahler, Debussy, Satie, Stravinsky en Gershwin.
Een prachtige aanvulling op grotere biografieën. De boeken in deze reeks zijn vaak tweedehands te krijgen voor rond de € 10,- per deel. lees verder >>