Luisterlezing Matthäuspassion

De passietijd is weer aangebroken. Nergens anders dan in Nederland kloppen de harten zo veel sneller als de uitvoeringen van Bachs Matthäuspassion weer in de agenda opduiken. En het toenemend aantal publicaties is nog zo’n signaal dat het magistrale werk van Bach zich in grote aandacht mag verheugen.
Voor iedereen die meer wil weten over Bach, de Matthäus, de geschiedenis, de symboliek, de uitvoeringen, de muziek…. kom naar mijn luisterlezing!

Woensdagavond 14 maart in de Bibliotheek de Mariënburg, van 20.00 uur tot 22.00 uur, €7,50 (€5,- voor leden van de bibliotheek)
Dinsdagavond 20 maart in de Boskapel van 20.00 uur tot 22.00 uur, €10,-

Maandagavond 12 maart heeft iedereen de gelegenheid om een open repetitie van het Bachkoor mee te maken; een uitzonderlijk kijkje in de keuken van de uitvoeringspraktijk. Van 19.45 uur tot 22.15 uur in het Canisius College (Berg en Dalseweg 207).

Deze maand staat de Matthäuspassion van Bach centraal als variant op de luisterlezing-serie ‘Muziek per stuk’, iedere derde dinsdag van de maand. Op dinsdag 17 april hervat ik het reguliere muziek per stuk-programma met een nieuwe lezing over een fantastische compositie.

Muziek per stuk: de Derde van Mahler

Vanaf dinsdag 20 februari gaat de KlankZaak weer verder met de serie ‘Muziek per stuk’, waarin per avond één enkele compositie centraal staat.
Deze keer zal dat de fantastische derde symfonie van Mahler zijn. Vanwege de grootte van het benodigde orkest, en de lengte van anderhalf uur, is het werk niet al te vaak live mee te maken. Maar áls het een keer wordt opgevoerd, dan zijn we voorbereid!
Iedereen is weer welkom, aanmelden mag maar is niet nodig. Betaal €10,- bij binnenkomst in de immer sfeervolle Villa Saxon Holme, en we laten ons 2 uur lang meevoeren door de romantische klanken van deze zogenaamde ‘natuursymfonie’.

Adres: Javastraat 104A, Nijmegen
Kosten €10,-
Aanmelden mag, maar spontaan aan de deur verschijnen is ook goed!

Kerstlezing

Kerstmis en muziek is een mooie combinatie. En dus werd ik uitgenodigd door de koninklijke Vrouwenbond Wijchen om een lezing over kerstmuziek te geven. Een flinke zaal stroomde vol met dames van een zekere leeftijd, om voorafgaand aan een feestelijk diner het een en ander over verschillende soorten kerstmuziek te horen. Een kerst-mis van Saint-Saëns, Engelse Christmas Carrols, Frank Sinatra, Gregoriaans en Mendelssohn… er kwam vanalles voorbij. En ik praatte natuurlijk alles aan elkaar aan de hand van een kleurige presentatie.

Zo’n eenmalige lezing kost veel voorbereidingstijd, maar het is altijd ontzettend leuk om te doen. Dus ik laat me erg graag uitnodigen voor dergelijke gelegenheden! En wie weet is iemand volgend jaar geïnteresseerd in een mooi verhaal over kerstmuziek?

Muziek per stuk: Schuberts ‘Der Tod und das Mädchen’

Na de Goldbergvariaties van Bach, en de ‘Eroica’ van Beethoven is 14 november de beurt aan ‘Der Tod und das Mädchen’ van Schubert om bewonderd en gefileerd te worden. Zowel het lied dat hij als 20-jarige schreef, en het 14de strijkkwartet dat hij veel later componeerde. Het zijn twee genres -het lied en het strijkkwartet- waarin Schubert zo veel betekend heeft. Maar wat hebben deze twee werken met elkaar te maken?

Een interessante avond vol wetenswaardigheden, inzichten en prachtige muziek, die bovendien zal worden afgesloten met een live-uitvoering van het lied door de sopraan Catharina Jansen. Zoals altijd in de sfeervolle stadsvilla ‘Saxon Holme‘, echter voor deze keer een halfuurtje later dan gewoonlijk. Voor slechts €10,- bent u welkom, betalen bij binnenkomst.

Dinsdagavond 14 november
van 20.00 tot 22.00 (let op: half uur later dan gewoonlijk!)
kosten €10,-
Aanmelden kan wel, hoeft niet (jeroen@klankzaak.nl of 06-54674831)

Muziek per stuk 10 oktober: Beethovens Eroica

De eerste avond in de gloednieuwe serie ‘Muziek per stuk’ was een succes, en bovendien een mooie avond. Centraal stonden de ‘Goldbergvariaties’ van Bach. Een recensie wilde ik eigenlijk niet schrijven erover, maar wel dit: De 30 variaties worden voorafgegaan en afgesloten met exact dezelfde prachtige ‘aria’. Aan het begin van het stuk is het nog onontgonnen terrein; de aria klinkt nieuw. Aan het einde klinken in dezelfde aria alle variaties die we hebben gehoord nog na, als een (terug)blik op een ongelooflijk rijk universum, en het einde van een reis die ons (terug)voert naar de kern…. en eenvoudige en kwetsbare aria.
Een halve avond praten, analyseren, filmpjes kijken en luisteren verdubbelde het gevoel van ‘al die mogelijkheden’, dat duizelingwekkende universum. Maar dat verdubbelde ook de kracht van de laatste aria: niet alleen deze prachtige compositie werd er mee afgesloten, maar ook een mooie avond, waarin alle informatie en verhalen interessant waren, maar de muziek zelf toch altijd de onbeschrijflijke kern blijft.

Op de tweede avond op 10 oktober zullen we een volgend monument aanpakken: de derde symfonie van Beethoven, ook wel bekend als de ‘Eroica’. Wat is er zo bijzonder aan dit werk? Begon met deze symfonie de romantiek? Wie is hier de ‘Heroïsche’, de held? Napoleon? Prometheus? En hoe laat Beethoven dat dan horen in de noten die hij componeerde?
Schuif aan op 10 oktober, om 19.30 uur, in de sfeervolle stadsvilla ‘Saxon Holme‘, en maak het allemaal mee.

Of luister alvast tevoren naar deze uitvoeringen van Philippe Herreweghe, Daniel Barenboim of Nathalie Stutzmann.

Adres: Javastraat 104A
Kosten: €10,- contant te betalen
Aanmelden is handig, maar niet noodzakelijk.

Muziek in het Park

IMG_3983.JPGVandaag was ik uitgenodigd op een buurtfeest hier in Nijmegen. Kennelijk een actieve en betrokken buurt, gezien de inschatting dat er wel 150 mensen zouden komen. Deze keer hadden ze allerlei workshops georganiseerd voor jong en oud, en ik was gevraagd voor één van de workshops: een uur vertellen over muziek. Geen probleem!
Ik had een verhaal voorbereid met als titel ‘Muziek in het Park’, waarin ik de relatie tussen omgeving en muziek belichtte… voorbeelden van composities die speciaal voor een bepaalde plek waren gecomponeerd, parken waar componisten hebben gespeeld, tuinen die er uitzagen zoals de muziek klonk, muziek gegenereerd door installaties die reageren op weersomstandigheden…. de lijst is eindeloos.
Ik had een partytent tot mijn beschikking, en omdat daar niet veel mensen in kunnen was het al snel gezellig druk. Bovendien regende het hartgrondig, waar het alleen maar gezelliger van werd. Ik had een uiterst aandachtig publiek.
Geweldig om te doen, voor 5 personen, voor 20, voor 50. Maakt me eigenlijk niet uit. Wel hoop ik dat de naam ‘KlankZaak’ zich op deze manier verspreidt, en dat mensen benieuwd zijn, en zich inschrijven. Dat zou mooi zijn!

 

Alma Mahler in Domus Magnus

20140416-055955.jpg

Alles lijkt aardig volgens plan te gaan. Niet dat ik een echt plan had, maar ik bedoel dus eigenlijk dat het lekker gaat. Ik zoek en vind steeds nieuwe mogelijkheden om mijn verhalen over klassieke muziek te vertellen. Met die gedachte kan ik op een locatie of organisatie af stappen, met de vraag of er iets van een samenwerking mogelijk is.
Zo ook met het ‘Domus Magnus’, een prachtig gelegen en karakteristiek gebouw met luxe appartementen voor ouderen… niet lang geleden stond het nog te verkommeren als afgedankt schippersinternaat, en liep ik net als de rest van Nijmegen hoofdschuddend en likkebaardend langs, terwijl ik me een voorstelling maakte van wat-ik-niet-allemaal-zou-kunnen-realiseren in een dergelijk gebouw!
Nou, inmiddels heeft het pand dus een bestemming, en start ik er een activiteit van mijn eigenste KlankZaak. Alsof er toch een klein stukje van dat droompje uitkomt!
Goed, contact gezocht, afspraak gemaakt, voorstel gedaan, datum geprikt: 18 mei.
En wat staat er op het programma?
18 mei!
Even zoeken op internet levert altijd leuke wist-je-datjes op. Er zijn websites gewijd aan historische gebeurtenissen op elke dag van het jaar. Zoek een paar van die websites op, tiep ’18 mei’ in, en er ontstaat een aardig rijtje met geschiedkundige feitjes die voor mijn KlankZaakje heel relevant zijn.
Een greep uit de gebeurtenissen op 18 mei:

  • 1897: Dukas’ Tovenaarsleerling gaat in première, grappig stuk, zou ik in moeten duiken.
  • 1917: Het ballet van Satie, Picasso en Massine Parade gaat in première – schitterende gebeurtenis!
  • 1854: geboorte van Bernard Zweers, Nederlands componist… kan interessant zijn, maar is moeilijk weinig werk van te krijgen
  • 1919: geboorte Margot Fonteyn, de beroemde ballerina. Balletmuziek, genoeg mee te doen, maar de relatie met haar persoon zou al snel op de achtergrond raken.
  • 1909: overleden Isaac Albéniz, Spaans componist, kan een idee zijn.
  • 1980: Ian Curtis overleden, frontman van Joy Division, buiten het bestek van de KlankZaak.
  • 1949: Rick Wakeman, invloedrijk toetsenist in de progressieve rock, helaas ook buiten mijn bestek. Voorlopig.
  • 2012: overleden Dietrich Fischer-Dieskau, legendarische Duitse lied- en operazanger (en kettingroker), voldoende voor uren prachtige muziek.
  • 1804: Napoleon roept zichzelf uit tot keizer, wat voor Beethoven de aanleiding was de opdracht van zijn derde symfonie Eroïca aan Napoleon te verscheuren. Ingrijpende gebeurtenis die een mooie schets van Beethoven en zijn tijd zou kunnen opleveren.
  • 1911: Gustav Mahler blaast zijn laatste adem uit, met de laatste woorden: “Mozart… Mozart…”
  • 1883: geboortedag Walter Gropius, invloedrijk architect…

Huh?! Wat doet architect Gropius in dit rijtje?
Mahler was getrouwd met Alma Schindler, later Alma Mahler. In 1915 trouwde zij met, jawel, Walter Gropius. En dat waren niet bepaald de enige mannen in haar stormachtige leven.
Wie was deze Alma Maria Mahler Gropius Werfel? De koningin van Wenen, zelf componiste…
Zij zal centraal staan in deze anderhalf uur durende cursus van de KlankZaak, waarin een beeld geschetst wordt van het leven van Gustav en Alma Mahler, tegen de Weense achtergrond aan het begin van de 20ste eeuw.

Mijn Matthäus-luisterlezing

20140411-073048.jpgWow! Dat was een mooie avond! Mijn luisterlezing over de Matthäus-Passion in die unieke sfeervolle St Nicolaaskapel op het Valkhof.
Het was stressen vooraf, altijd meer dan je wil. Ik was ook nog in datzelfde weekend als componist betrokken bij het ‘48 hour film festival‘, fantastisch om te doen, maar als ik het anders had kunnen plannen had ik dat natuurlijk gedaan!
Maar toch, als de knop eenmaal omgaat, en er zo’n 35 belangstellenden voor je zitten, dan is er niets anders meer.
De wereld van de Matthäus, de wereld van Bach, de wereld van de religie en de muziek die daar zo sterk door geïnspireerd is. Merkwaardig toch dat ik als overtuigd atheïst bijbelcitaten sta voor te lezen, en oprecht een beeld wil schetsen van een componist die naast een mythisch en briljant kunstenaar ook een diep gelovig mens was, voor wie de basis van dit oratorium in zijn onvoorwaardelijke toewijding aan de kerk lag. De basis van al zijn werk, religieus of niet…. Soli Deo Gloria zoals hij onder veel van zijn composities schreef.
Het is mijn streven om de cursussen en lezingen in omgevingen te doen die door hun sfeer of historie ook een factor worden in de beleving van het verhaal en van de muziek. Religieuze muziek in een religieuze omgeving dus. Middeleeuwse muziek in een kasteelzaaltje. ‘Muziek & Natuur’ in een weelderige tuin. Enzovoort.
Hoe dan ook, naar de reacties in de pauze en achteraf te oordelen vond iedereen het een mooie en interessante avond. Hopelijk biedt het speciaal voor de gelegenheid geschreven boekje nog wat extra handvaten om meer van de Matthäus-Passion te begrijpen en te genieten.
Volgend jaar de Johannes-Passion?